AARDAPPELKELDER
In Twente heet het een Tuffelkelder. Een “Tuffel” is een aardappel in het Twents. Meestal waren de vroegere aardappelkelders een stuk in de grond ingegraven. Daarvoor koos men een droge en liefst ook beschutte plek. Een droge plek was nodig om te voorkomen dat de aardappels, of andere knollen of vruchten die in de kelder werden opgeslagen, door grondwater of binnendringend regenwater nat zouden worden en zouden gaan rotten. Op een beschutte plek wordt het minder koud en werden de aardappels dus niet door bevriezing aangetast. Bij strenge vorst werd extra bescherming aangebracht met z.g. “Dekkenplaggen” die in de zomer al waren gestoken en gedroogd (Dekken=deken). De kuil werd bij voorkeur onder een eik gegraven, want daar is de grond het droogst.
Aardappelplant
De aardappel (Solanum tuberosum) is een plant die ondergronds een energievoorraad in de vorm van zetmeel aanlegt. Het zetmeel wordt bewaard in de vorm van knollen (de aardappelen). In veel landen is hij sinds de 16e eeuw een van de basisvoedingsmiddelen.
Poten / rooien
De aardappels werden met de hand gepoot in gaten die op regelmatige afstand in de grond waren gestoken.
Het rooien gebeurde met de hand, met de greep of met behulp van de ploeg. Een aantal mensen liep er dan achter om de “eerpel te gaddern”.
Later werden er speciale machines ontwikkeld. De Wendezoele heeft nog enkele mooie aardappelrooi machines.
Coloradokever
De Coloradokever (Leptinotarsa decemlineata) is een gevreesde kever die zich uitsluitend voedt met de bloemen en bladeren van planten uit de nachtschadefamilie. Ze kan zich snel vermeerderen en ook de larven zijn zeer vraatzuchtig. De planten worden dan helemaal kaalgevreten. (Aardappelmoeheid). Vroeger werden hele legers kinderen ingezet om de beestjes te verzamelen. Later werd DDT gebruikt. Een vergif dat sinds tijden alweer verboden is.
Voeding / gebruik
De aardappel komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika en vormt sinds de 16e eeuw bij ons een belangrijk voedingsgewas. Ze worden op velerlei manieren verwerkt in onze maaltijd. Gekookt, gebakken, gepoft, als patat, als aardappelpuree, aardappelpannenkoeken, in de stampot, in salades, als soep, enz. en vergeet niet: als Chips …
Groene delen van de aardappel zijn giftig (Solanine) en moeten zorgvuldig worden verwijderd.
Eerpels gaddern met de handen
Ook bij het mechanisch uit de grond halen van de aardappels met allerlei soorten machines moesten de aardappels nog geraapt worden en in manden verzameld.
Vroeger kregen kinderen nog speciaal een weekje vakantie om hun ouders of de boeren in de omgeving te helpen met "eerpels gaddern”. Misschien heb je wel eens gehoord van de “aardappelvakantie”. Nu weet je waar die naam vandaan komt.
